Roedd hi’n ddiwrnod godidog yn yr Andes ddydd Sadwrn, ac roedd yn ddiwrnod perffaith i fynd i gerdded. Aeth criw bach ohonom am dro o’r ysgol at y fynwent sydd tua 4 km o Drevelin. Roedd hi’n ddiwedd prynhawn ond roedd pelydrau’r haul yn dal i fod yn gryf – lwcus ein bod wedi rhoi digon o eli haul. Cyn cyrraedd y fynwent cawsom bicnic bach ar y gwair. Blasus oedd y Coca-Cola, ac roedd yn torri’n syched.

Fel pob blwyddyn aeth carfan o’r Andes lawr i’r Dyffryn i gynrychioli ac i gystadlu yn Eisteddfod y Wladfa. Rhai o’r cystadleuwyr oedd Côr Seion, dau grŵp cyd-adrodd o Drevelin, a chriw o rapwyr yn y gân-actol. Llongyfarchiadau i bawb, ac roedd pawb wedi mwynhau y rawpwyr yn rapio ‘Mi welais Jac y Do’.

Aeth Menter Patagonia i Borth Madryn yn ddiweddar, a daeth deg ohonom ni at ein gilydd yn Nhŷ Toschke ar gyfer ‘Sadwrn Siarad’. Ar ôl i bawb gyflwyno’u hunain a dod i adnabod ein gilydd yn well trwy weithgareddau sgwrsio, daeth rhai o’r gwragedd â brecwast i’r bwrdd – galwyni o de, a phlatiau o fara menyn a tharten gennin. Roedd bwyd yn destun trafod mawr am ychydig wedyn!
Rhwng llyncu’r te a’r bwyd, cafodd pawb gyfle i holi’r athrawes Gymraeg, Lorena Peralta, am i hymweliad diweddar â Chymru. Diddorol iawn oedd gwrando arni’n siarad am y cwrs Cymraeg ym Mhrifysgol Caerdydd, dathliadau Gŵyl y Glaniad yn Sain Ffagan a Pharc Bute, a’i phrofiadau truenus yn y glaw!
Parhau i lifo wnaeth y te, a darllenwyd pytiau o ‘Clecs Camwy’ dros baned arall, cyn defnyddio’r darnau’n sail i gemau geiriau. Trodd ambell un at Gornel y Plant hefyd!
Cawson ni fore braf iawn, oedd yn gyfle da i gymdeithasu gyda ffrindiau. A chawson ni wahoddiad yn ôl i Dŷ Toschke yn y prynhawn ar gyfer te oedd y Cwrs Coginio yn ei gynnal – felly yfed rhagor o de, a bwyta pentwr o gacennau blasus!
Diolch i bobl Porth Madryn am y croeso, a byddwn ni nôl cyn bo hir!

Gydag Eisteddfod y Bobl Ifanc ac Eisteddfod y Wladfa rownd y cornel, daeth cyfle’n ddiweddar i ddangos doniau tra gwahanol mewn eisteddfod go arbennig. Doedd hon ddim yn eisteddfod gyffredin, ond yn Eisteddfod Ddwl!

Daeth criw da i Gwalia Lân, a rhannwyd yn ddau dîm - ‘Tello’ a ‘Fontana’ – a thasg anodd iawn i’r beirniad, Nia Griffith, oedd dewis enillwyr o blith y cystadleuwyr gwallgof! Mae ’na bobl dawnus dros ben yn byw yn Nyffryn Camwy... Roedd hi’n syndod cynddrwg oedd y dehongliadau o ‘Calon Lân’ yng nghystadleuaeth y ‘Canu Gwaethaf’, a chystal oedd ambell un yn gallu adrodd fel rhai dros 100 oed! Ymhlith y cystadlaethau eraill oedd garglo ‘Sosban Fach’, dawnsio Tango, bwyta cracyrs, a diddorol oedd clywed ‘Calon Lân’ a’r ‘Mochyn Du’ yn cael eu cyflwyno ar ffurf Haca! Cafwyd dwy sgets ddifyr a gwahanol iawn ar y testun amserol ‘Y Lludw’, wrth i’r naill dîm estyn croeso Patagonaidd i’r ymwelydd digroeso, a’r llall yn portreadu perygl y lludw ar set ffilm. Daeth y cystadlu i ben gyda’r corau - ond yn hytrach na’r pedwar llais arferol roedd gofyn i’r cantorion ganu fel anifeiliaid! Roedd hi fel bod ar fuarth fferm wrth i sain defaid, ieir, gwartheg, cathod, cŵn, a moch ganu ‘Hen Wlad Fy Nhadau’!

Trwch blewyn oedd yn gwahanu’r ddau dîm drwy'r nos, a’r canlyniad yn dibynnu’n llwyr ar y gystadleuaeth olaf, sef y gerdd. Roedd pawb yn brysur trwy gydol yr eisteddfod yn cyfansoddi cerdd i ddilyn y llinell gyntaf, ‘Nos Iau yn Gwalia Lân’. Cyhoeddodd y beirniad mai cerdd ‘Fontana’ oedd yn fuddugol, oedd yn golygu mai nhw hefyd oedd enillwyr yr eisteddfod!

Llongyfarchiadau i’r ddau dîm am fod mor ddwl!

Mae’r Eisteddfod wedi mynd a dod, mae’r tywydd wedi gwella ac mae diwedd y tymor yn agosáu. Penderfynais gynnal noson gyri yn Esquel y tro hwn. Roedd pawb yn eiddgar at y noson ac yn edrych ymlaen at gael bwyta cyri (nid yw’n beth cyffredin iawn yma). Roeddwn yn coginio ac yn chwysu yn y gegin yn paratoi’r bwyd, er mwyn i bawb beidio cael eu siomi. Rwy’n falch o ddweud ni chawsant eu siomi. O’u blaenau roedd dau fath o gyri Rogan Josh a Korma, reis, popadoms, sglodion, bajees nionod (a baratowyd gan Lowri Jones) ac iogwrt i leddfu tafodau os oedd y bwyd yn rhy boeth.

Wedi i bawb fwynhau’r bwyd cawsom gystadlaethau – enwi siroedd Cymru a thaleithiau'r Ariannin, gweud mymiau, gwneud siapiau amrywiol gyda’n cyrff ac yn olaf dawnsio ychydig o bhangra o’r India. Tra oeddwn yn cyfri’r marciau – cafodd pawb eu diddanu gan Sioned Webb yn canu’r delyn a Vincente gydag acordion. Tîm Bombones oedd yn fuddugol, ac er mai dim ond un enillydd oedd roedd pawb yn llawen ac yn gadael dan ganu.

Eleni criw o’r Gogledd ddaeth yma i helpu yn y Wladfa. Gwnaethant lawer o weithgareddau ar y cyd gyda’r cymunedau lleol yn Esquel a Threvelin. Nos Iau yn syth ar ôl i’r criw gyrraedd, cynhaliwyd twmpath dawns gyda’r dawnswyr gwerin lleol yn Nhrevelin a disgyblion sy’n dysgu Cymraeg. Y diwrnod wedyn aethant ati i weithio yn ardd yr ysgol yn Nhrevelin yn peintio polion y ffens a phlannu blodau. Dydd Sadwrn cynhaliwyd ffair haf yn Esquel ac roedd grwpiau yn gyfrifol am stondinau gwahanol – paentio wyneb, paentio, gemau, a the a chacen. Gyda’r nos bu’r criw yn perfformio i gôr Seion, a pherfformiodd côr Seion i griw yr Urdd – roedd yn gyfnewidiad gwych ac roedd y ddau griw wedi mwynhau’n arw. Ar ôl gweithio’n galed am rai diwrnodaeth aethant i fwynhau rhywfaint yn rafftio dŵr gwyn yn Corcovado, cyn mynd ati unwaith eto i helpu gyda’r plant sy’n dysgu Cymraeg yn Esquel ac ymweld â phobl hŷn yn eu cartrefi i gael sgwrs fath yn y Gymraeg, ddydd Llun. Fe wnaeth pawb fwynhau eu cael yma – gan wneuth argraff ac yn bwysig ac na dim dangos bod yr iaith Gymraeg yn iaith fyw ymysg yr ifanc ac nid yn iaith pobl hŷn yn unig.

Roedd Rhiannon Williams, a Huw ei gŵr, wedi dod yma i Dde America ar eu mis mêl. Yn garedig iawn roedd Rhiannon wedi cynnig perfformio darn o’i pherfformiad ar ei hatgofion o’r capel, a oedd hi wedi ei wneud ar gyfer ei Phd. Yng Nghapel Bethel Trevelin cawsom wasanaeth arbennig iawn. Ar ôl canu ambell emyn perfformiodd Rhiannon ei sioe. Roedd yn tanio rhai o atgofion y gynulleidfa o’u profiadau hwy o’r capel, gan fod nifer o’r profiad yr un peth neu’n debyg iawn. Er nad oedd pob aelod o’r gynulleidfa yn siarad Cymraeg, roeddynt yn gallu deall rhywfaint drwy’r ystumiau oedd Rhiannon yn ei wneud. Aethom i gael te yn nhŷ’r ysgol, i gael sgwrs wedi’r gwasanaeth, er mwyn cael holi mwy ar Rhiannon a Huw, a mwynhau ambell gacen.
Perfformiodd Rhiannon y darn eto yng Nghapel Seion, Esquel. Roedd hi’n braf cael gweld y perfformiad eto, ac roeddwn yn sylwi ar bethau nad oeddwn wedi y tro cyntaf. Unwaith eto roedd y perfformiad yn gwneud i bawb feddwl am eu profiadau nhw. Gan fod y perfformiad yn rhan o’r clwb drama, wedi i ni wylio’r perfformiad, fe wnaeth Rhiannon weithdy. Yn y gweithdy roeddem yn defnyddio ein profiadau a’n hatgofion ni er mwyn creu rhywbeth. Fe wnaeth pawb fwynhau yn arw, ac ryw’n edrych mlaen i barhau i ddefnyddio atgofion i greu drama yn y clwb drama wythnos nesaf.

Cawsom gyfle i fod yn ddwl unwaith eto, ond y tro yma yn Nhrevelin. Cyn cychwyn ar y cystadlu roedd yno lobsgóws neu gawl er mwyn llenwi’n boliau a chael digon o egni ar gyfer perfformio. Roedd yno lawer o hwyl a chwerthin, wrth i bawb, fodelu, ‘sgwennu cerddi, dawnsio’n greadigol, canu fel anifeiliaid a rocio fel band. Rhai o’r uchafbwyntiau oedd Pompa yn modelu bag plastig, Margarita yn mynd yn wyllt fel drymiwr yn y band – doniol iawn, ac wrth gwrs y plant. Roedd yno ddau dîm, sef ‘Tatws Newydd’ a’r ‘Twpsod’, ac wrth roedd rhywun yn gorfod ennill. Roedd hi’n anodd beirniadu weithiau oherwydd roedd pawb yr un mor dda, doniol a thwp a’i gilydd, ond yn y diwedd ‘Tatws Newydd’ wnaeth ennill o drwch blewyn.